Kitap Anadolu'da İlk Türkçe Metinler: Karışık Lehçeli Eserler

🟢 Konu yazarı şu anda aktif

Bahar

Yönetici
Eğitim Editörü
Katılım
20 Ağu 2025
Mesajlar
266
Tepkime puanı
68
IFGT Puan
18
Cinsiyet
Kadın
Şehir
Rize
İlgi Alanı
Edebiyat
1. Behcetü'l-Hadayık Fi Mevizeti'l-Hakayık

''Karışık Lehçeli Eserler''i en iyi temsil eden metin Behcetü'l-Hadayık Fi Mevizeti'l-Hakayık'tır. Eserin, yazarı, yazılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Dil özelliklerinden 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başında yazıldığı tahmin edilmektedir. Elimizde, bilinen dört nüshası bulunmaktadır. Bursa Orhan Kitaplığı'nda bulunan birinci nüshanın istinsah tarihi 703 (1303)'tür. İkinci nüsha Süleymaniye Kütüphanesi İbrahim Efendi kitaplığında yer almaktadır. Bu nüshanın yazıcısı Nâa-sırüddin Ahmed b. Muhadded olup istinsah tarihi 880 (1475)'dir. Üçüncü nüsha Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kütüphanesinde bulunmaktadır. Sonuncu nüsha Marburg nüshası olup Berlin Staatsbibliothek'te 1076 numarada kayıtlıdır. 41 bölümden oluşan bu dinî-ahlâkî öğüt kitabını bilim dünyasına İ. H. Ertaylan tanıtmıştır. Behcetü'l-Hadayık'ın en önemli özelliği karışık lehçeli olmasıdır. Eserde Doğu Türkçesine ait özellikler ile Anadolu Oğuzcasına ait dil hususları karışık olarak kullanılmıştır.​

2. Ferâiz Kitabı

Karışık dilli eserlerden biri de Ferâiz Kitabı'dır. Kitap, İslam hukukuna göre miras dağıtımını anlatan bir eser olup 1343 yılında Farsçadan sade ve anlaşılır bir halk Türkçesi ile yapılmış bir çeviridir. Yazarı Fatih Yakut Arslan, müstensihi Miskin Abbas'tır. Şinasi Tekin'e göre metnin yazarı Oğuzcayı sonradan öğrenmiş bir Doğu Türküdür. Yazar, Doğu Türkçesinin özellikleri ile Anadolu Oğuz Türkçesini birlikte kullanmıştır.​

3. Kıssa-i Yusuf

Eski Anadolu Türkçesi dönemine ait diğer bir karışık dilli eser Ali'nin Kıssa-i Yusuf'udur. Bu manzum metinde Yusuf peygamberin meşhur hayat hikâyesi anlatılmaktadır. Eserde Kıpçak Türkçesi ile Oğuz Türkçesi karışık olarak kullanılmıştır. Yazılış tarihi olarak 1231 kaydı vardır. Yazıldığı yer belli değildir. Eserin Gotha, Berlin ve Dresden olmak üzere üç nüshası vardır.




Kaynakça: Prof. Dr. Ali AKAR, Oğuzların Dili, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2018
 
Geri
Üst Alt