Dil Bilimi Tarihî Türk Lehçeleri (Türkmen Türkçesi)

Türkmen Türkçesi, günümüzde Türkmenistan'da konuşulan Oğuz grubu Türk dillerinden biridir. Ancak "Tarihî Türk Lehçeleri" kapsamında ele alındığında, Türkmen Türkçesinin kökeni eski Oğuz Türkçesine dayanır.

Türkmen Türkçesinin Tarihî Gelişimi​

1. Eski Türkçe Dönemi (6.-10. yüzyıllar)
   • Türklerin ortak yazı dili olan Köktürk ve Uygur Türkçesi kullanılmıştır.
2. Orta Türkçe Dönemi (11.-15. yüzyıllar)
   • Oğuz boylarının batıya ve güneye yayılmasıyla Oğuz Türkçesi şekillenmeye başlamıştır.
   • Divânü Lügati't-Türk ve Kutadgu Bilig gibi eserler bu dönemin önemli kaynaklarıdır.
3. Eski Anadolu ve Oğuz Türkçesi Dönemi (13.-15. yüzyıllar)
   • Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkmen Türkçesinin ortak atası kabul edilen Oğuz yazı dili gelişmiştir.
4. Türkmen Türkçesinin Ayrışması (16. yüzyıldan sonra)
   • Türkmen boylarının Orta Asya'da yaşamaya devam etmesi sonucunda Türkmen Türkçesi kendine özgü ses ve şekil özellikleri kazanmıştır.
   • Özellikle Farsça ve kısmen Rusça etkileri görülmüştür.

Türkmen Türkçesinin Özellikleri​

• Oğuz grubunda yer alır.
• Türkiye Türkçesine oldukça yakındır.
• Günümüzde Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçmiştir.
• Uzun ünlüler belirgin şekilde korunmuştur.

Örnek:

Türkmen Edebiyatının Önemli İsmi​

Türkmen edebiyatının en önemli şairlerinden biri Mahtumkulu Firaki'dir. Eserleri Türkmen dilinin ve kültürünün gelişmesinde büyük rol oynamıştır.
Kısacası Türkmen Türkçesi, tarihî olarak Oğuz Türkçesinden doğmuş; Türkiye Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesiyle yakın akraba olan, günümüzde bağımsız bir yazı dili niteliği taşıyan Türk lehçelerinden biridir.